کیران تریودی، پژوهشگر دانشگاه ولونگونگ استرالیا، دستگاهی مجهز به هوش مصنوعی طراحی کرده است که میتواند سه گروه از مهمترین پشههای ناقل بیماری شامل «آئدس» (Aedes)، «آنوفل» (Anopheles) و «کولکس» (Culex) را از طریق صدای بالزدن آنها تشخیص دهد.
این دستگاه با هدف تسهیل شناسایی پشههای ناقل بیماری در مناطقی توسعه یافته است که دسترسی به آزمایشگاههای پیشرفته محدود یا امکانپذیر نیست.
این پشهها عامل انتقال بیماریهای خطرناکی مانند تب دنگی، مالاریا و ویروس نیل غربی هستند؛ بیماریهایی که هر سال میلیونها نفر را در سراسر جهان مبتلا میکنند. سازمان جهانی بهداشت نیز پشهها را مرگبارترین حشرات جهان میداند، زیرا سالانه صدها هزار نفر بر اثر بیماریهای منتقلشده توسط آنها جان خود را از دست میدهند.
در روشهای رایج پایش پشهها، نمونههای لارو از محلهای تولیدمثل جمعآوری و برای شناسایی گونه به آزمایشگاه منتقل میشوند. اگرچه این روش دقت بالایی دارد، اما زمانبر است و به تجهیزات تخصصی و کارشناسان آموزشدیده نیاز دارد.
فناوری جدید رویکرد متفاوتی را در پیش گرفته است. هر گونه پشه با سرعت متفاوتی بال میزند و همین موضوع باعث ایجاد الگوی صوتی منحصربهفردی میشود که میتوان آن را نوعی «اثر انگشت صوتی» دانست. دستگاه با تحلیل این الگوهای صوتی، گونه پشه را تنها در چند ثانیه تشخیص میدهد.
یکی از ویژگیهای مهم این سیستم، استفاده از فناوری نوعی یادگیری ماشین (TinyML) است. در این روش، مدل هوش مصنوعی بهطور مستقیم روی تراشه کوچک و کممصرف اجرا میشود و برای عملکرد خود به اینترنت، رایانش ابری یا زیرساختهای گرانقیمت نیاز ندارد. به همین دلیل، این فناوری برای استفاده در مناطق روستایی و دورافتاده مناسب است.
نمونه اولیه این دستگاه با استفاده از برد الکترونیکی مبتنی بر آردوینو، میکروفون و نمایشگر ساخته شده است. مدل هوش مصنوعی آن با استفاده از مجموعهای از فایلهای صوتی عمومی مربوط به صدای بالزدن پشهها آموزش دیده و در حال حاضر گونههای مختلف را با دقت حدود ۸۸ درصد شناسایی میکند.
پژوهشگران معتقدند با استفاده از میکروفونهای بهتر و دادههای صوتی باکیفیتتر، دقت این سامانه افزایش خواهد یافت.
تریودی همچنین معتقد است اگر تعداد زیادی از این دستگاهها در مناطق مختلف نصب شوند، میتوانند بهصورت پیوسته جمعیت پشهها را پایش کرده و نقشههای زندهای از مناطق پرخطر تهیه کنند؛ قابلیتی که به مسوولان بهداشت عمومی امکان میدهد پیش از آغاز شیوع بیماری، کانونهای تجمع پشههای ناقل را شناسایی کرده و اقدامات پیشگیرانه را زودتر آغاز کنند.
وی افزود: این ایده مشابه سامانههای مسیریابی است که وضعیت ترافیک را بهصورت لحظهای نمایش میدهند. در این فناوری نیز به جای واکنش پس از شیوع بیماری، میتوان خطر را زودتر تشخیص داد و از گسترش آن جلوگیری کرد.
تک نیوز گزارش کرد، این پژوهشگر امیدوار است با ادامه توسعه این فناوری، این دستگاه ساده و مقرونبهصرفه به ابزاری موثر برای شناسایی سریعتر پشههای ناقل بیماری، تقویت نظامهای پایش سلامت و پیشگیری از شیوع بیماریهای واگیردار در سراسر جهان تبدیل شود.
